تحقیق تغذیه وخوراکیها)جهت دانش اآموزان ابتدایی نوشته هومن جوانبخت باهمکاری اولیاء

فهرست
تعریفتغذیه....................................................................................3
تاریخچه تغذیه..................................................................................3
تعریف ساندویج................................................................................4
انواع ساندویج..................................................................................4
تعریف گوشت...................................................................................4
مرغ..................................................................................................5
شیر.................................................................................................6
ماهی...............................................................................................6
خوراکی مدارس.................................................................................7
فواید خوراکی ها................................................................................7
مضرات خوراکی ها............................................................................9
فوایددندانها......................................................................................11
مواد تغذیه مضر برایدندانها..............................................................11
بهترین خوراکی ها............................................................................11
شاخصهای سلامتی..........................................................................13
عوامل موثر بربیماری........................................................................14
فساد مواد غذایی............................................................................15
نتیجه گیری...................................................................................16
پیشنهادات....................................................................................17
منابع.............................................................................................18




مقدمه
تغذیه به مواد خوردنی گفته میشود كه انسانها از آن برای كسب انرژی، رشد ترمیم و حفظسلامت استفاده میكنند،درتعریف تغذیه سالم ،سازمان بهداشتجهانی(حامی پشتیبانی انسانها وموجودات جهت بهترزندگی کردن می باشد) داشتن یک رژیم غذای سالم و کامل یعنیغذایی که ویتامین های کافی و سبزی ها و میوه ها را داشته باشد و همچنین املاح موردنیاز را از طریق مواد غذایی مثل گوشت، شیر، غلات و حبوبات ...به طور کافی دریافتکند. اینچنین رژیم غذایی موجب افزایش قدرت سیستم ایمنی بدن انسان درمقابلبیماریهای مزمن می شود. و شادابی و طراوت پوست را به همراه خواهد داشت. غذا به ماده ای گفته میشود کهبعد از خوردن و هضم شدن ایجاد حرارت و انرژی کرده و موجب ترمیم بافتها ،رشد و نمو و تنظیماعمال حیاتی می گردد. تمام موجودات زنده برای آنکهبتوانند به زندگی خود ادامه دهند ،احتیاج به غذا دارند.خواه این موجود زنده انسان یا یکحیوان باشد. نیاز انسان به غذا یکی از احتیاجات ذاتی یا طبیعیاست که مهمترین عامل ادامه زندگی و طول عمر می باشد.احتیاج به غذا دائمی است واعضاء را مجبور میکند تا برای بدست آوردن غذا و رفع گرسنگی کوشش کند. تغذیهصحیح و متعادل نه تنها پدیده رشد را میسر می سازد و به تندرستی و طول عمر میانجامد،بلکه با تاثیر بر روی اعصاب و روان سبب رشد فکری و نمو نیروهای روانی می گردد.
معمولا غذائی که انسان مصرف میکند از مواد مختلفیتشکیل شده است که عبارتند از: مواد قندی و نشاسته ای یاکربوهیدرات ها و مواد چربیهاکه انرژی زا هستند و انرژِی روزانه را تامین می کنند، مواد پروتئین جهت نگهداریو ترمیم بافتها و ساختتن بافتهای جدید لازم است .ویتامینها ومواد معدنی وآب انرژیزا نیستند ، کالریندارند،ولی برای رشد طبیعی مورد نیاز میباشند.دریافت ناکافی آنها باعث بروز کندی رشد،اختلالات خونی وعدم استحکام استخوانها میشود.
تاریخچهتغذیه:
تا اوایل قرن نوزدهم مفهوم غذاخوردن فقط پرکردن شکم بود و احساس گرسنگی بشر راوادار میکرد تا آنچه را در دسترس خود میدید بدون توجه به کمیت و کیفیت آن مصرف کند. شهرنشینیو تشکیل اجتماعات باعث ایجاد تغییرات زیادی در طرز تغذیه بشر شده است. اولیناجتماعات و شهرها در بینالنهرین، آسیای باختری، مصر،یونان به وجود آمدند. شهرنشینهای اولیه کشاورزی و دامپروری را بهخوبی میدانستند و برای تغذیه خود از محصولات متنوع استفاده میکردند.ایران نخستین کشور جهان است کهانسان اولیه در آن به کشاورزی و پرورش دام پرداخته است. (دو تن از متخصصین بهنام های آرتور کیت و دکتر ارنست هرتسفیلد در کتابی به نام صنایع ایران ثابتکردهاند که کشاورزی و تمدن از فلات ایران شروع شده است). در حفاریهایی که در بعضیاز نقاط ایران نظیر شوشتر،دامغان ، تختجمشید و تپة سیلک کاشان به عمل آمده نشان می دهد که تاریخ کشاورزی در ایرانمتجاوز از 6000 هزار سال پیش است .. درروم قدیم مردم کشاورزی میکردند و از غلات، بقولات(جو،گندم...) و میوه و بعضی ازانواع سبزیها تغذیه میکردند. غلات غذای اصلی آنها را تشکیل میداد و مصرف گوشت منحصر به طبقةاشراف بود.
زکریای رازی که از دید عدة زیادی پدر علم تغذیه و رژیمهای غذایی کودکشناخته شده ،دراستفادهازتغذیه سالم ازمیوه جات وسزی جات ولبنیات تاکید داشته است.
تعریف ساندویچ:
ساندویچ نوعی غذاست که از نان و موادداخل نان مرغ،گوشت،سبزی،
کالباس،همبرگر،پنیر،ادویهجات،سس،..تشکیل یافته که اگردقت لازم صورت نگیرد،محتویات ساندویج به آسانی فاسد میشود.
انواع ساندویج:
ساندویج سبزی،بندری دارای فلفل تند می باشد،سوسیس،کالباس،
سیب زمینی، کاهو،...داخل ساندویج ازپیاز،گوجه فرنگی،سیبزمینی،سس،فلفل..وباروغن سرخ می شود که درپیک نیک هاوگردشها،
درمحلکار،به خصوص دانش آموزان علاقه زیادی به ساندویج دارندچون زودفاسدمی شودباعثبیماری وچاقی دانش آموزان می شودکه بعدها قابل پیشگیری وکنترل نمی باشد.
گوشت:
به بافت ماهیچه ای بدن جانوران گوشت ،اطلاقمی شود.که ازآن به عنوان غذااستفاده می شود. معمولاًوقتی از واژهگوشت استفاده می کنیم، منظورمان گوشتی است که برای خوراک استفاده می شود. اغلب،گوشت قابل مصرف برای انسان را ازجانوران اهلی، تهیه می شود. گوشتمنبع اصلی پروتئین حیوانی می باشد. گوشت گاو یکی از رایج ترین انواع گوشتاست زیراچربی کمتری نسبت به گوشت گوسفند دارد.که اغلب کشورهای جهان در تهیه ی غذاهای گوشتی خودبیشتر از این نوع گوشت استفاده می کنند.گوشت گوسفند نیزاغلب درنواحی سردسیرکشورمابیشتراستفاده می شود،که به خاطرچربی می باشدوموجب چاقی وبیماری نیز می شود.
گوشتمصنوعی:
در سراسر دنیا، فرایند رایجی که به منظور تولید گوشت مصنوعیصورت میگیرد، نوعی پروتئین بافت دار گیاهی تولید می کند. این پروتئین، ماده حجیمی است که از دانه سویا به دست می آید و به پروتئین سویا معروف است. البتهدر برخی کشورها، از جمله ایرلند، انگلستان ،گوشت مصنوعی را از انواع غلات همچون سویا،برنج،نخود، تهیه می کنند. این گوشت های مصنوعی خام نیستندو بنابراین غذاهای که با این گوشت های مصنوعی تولید می شوند پخته و عمل آمده می باشند. ازجمله غذاهای تهیه شده بااین گوشت های مصنوعی می توان انواع سوسیس،همبرگر،کباب، استیک...را نام برد.گوشتگاو جزء جدا نشدنیبرخی غذاها به حساب می آید. مثلاً در تهیه ی یکی از خوراک های معروف دنیا به نام همبرگراغلب ازگوشت چرخ شده ی گاو استفاده می نمایند. غذاهاییکه سریع آماده می شوند، به راحتیمصرف شده و همیشه در دسترسند. به همین دلیل است که بین افراد، این دسته از غذاها از محبوبیت خاصیبرخوردارند.
ارزشغذایی تهیه شده ازگوشت مصنوعی پایین است.
1-سبب چاقی میشود.
2-معمولاً برای فروش آنها از تبلیغات جذاب (که مخصوصاً کودکان راهدف می گیرند استفادهمی شود.
3-به دلیل بسته بندی در ظروف یکبار مصرف،زباله زیادی ایجاد نموده ومحیط زیست را آلودهمی کنند.
4-باعث استفاده ی کمازغذاهای سنتی وفراموش کردن آنها می شوند.اینغذاها به دلیل روش پخت خاصی که دارند، سلامتیافراد رابه خطر می اندازند. معمولاً این دسته از غذاها را در روغن فراوان سرخ می کنند که این امر، میزان جربیوکالری غذارا افزایشمی دهد و انواع بیماری ها که شایع ترین آنها، چاقی استایجاد می شود.
مرغ:
ازمرغ درایران درتهیه بیسیاری ازغذاها به عنوان منبع پروتئینبه کار می رود.غذاهای تهیه شده ازمرغ به صورت کباب کردن،پختن،سرخ کردن،آب پرکردن..استفادهمی کنند.ولی مردم یونان بااستفاده ازمرغ پخته17 نوع غذاهای متنوع که هرکدام سس بهخصوصی دارندتهیه می کنند.
تخم مرغ نیزدرایران مصرف بیشتری داردبه خاطرتامین انرژیتوصیه می شودحداقل هفته ای دوعددتخم مرغ استفاده شود.ازپوست مرغ نبایداستفاده شودزیراسرطانزا است.
شیر:
شیردارایمنابع سرشارازکلیسیم،انواع ویتامین ها(ویتامینAگروهB،وD
می باشد.که کلیسیم برای رشد،ترمیم استخوان،وتامینعملکردآنزیم و...موردنیاز است.
طبق تحقیقات انجامشده سرانه مصرفمحصولات لبنی در ایران تقریباً 4/1 سرانه مصرف آن در اروپاست. به همین دلیل است کهاغلب کودکان امروزی توان مقاومتی پایینی در برابر عوامل بیماریزا دارند اما بایدبدانید و آگاه باشید که مصرف شیر و فرآوردههای آن، نیاز روزانه بدن ماست.
به گفته متخصصان علومغذایی، کودکان زیر هفت سال به ۱٫۵ لیوان، نوجوانان بین هفت تا ۱۲سال و افراد بالغبه دو لیوان، پسرها در سن بلوغ به سه لیوان، دخترها در همین سن به ۲٫۵ لیوان وخانمهای شیرده و باردار به ۳٫۵ لیوان شیر در روز نیاز دارند. ناگفته نماند مصرفاین مقدار شیر باید همراه با سایر فرآوردههای لبنی باشد.وتحقیقات انجام شدهدرموردمصرف دریافت گنند کان شیرونابغه گان انجام شده است. کشورهایی مانندفرانسه،سوئد،سویئس،..بیشتریننوابغ رادرجهان داشتند به دلیل استفاده ازسرانه شیردردوران ابتدایی ومتوسطه بهصورت متعادل که مصرف کرده بودند. نوشیدن شیر به جای آب و در کنار آن مصرف زیادماست، دوغ، پنیر، خامه و کشک موجب دریافت بیش از حد کلسیم و کمبود برخی ریزمغذیهامیشود و این خود عامل برهم خوردن واکنش درون سلولی و در نهایت گرفتگی عضلات ومشکلات دیگر خواهد شد.
ماهی:
ماهي ماده غذاييمفيدي است كه در مناطق شمالی(گیلان،مازندران ،گلستان) و جنوبي كشورمان (بندرعباس،بوشهر...يعني مناطقي كه در كنار دريا واقع شدهاند، میباشد.درسایرشهرهانیزماهی پرورشی،پرورش می دهند که ارزش غذایی کمتری نسبت به ماهی دریا دارند.ماهي داراي ارزشتغذيه اي بسيار بالايي است. ولي ويژگي مخصوص ماهي كه آن را از ساير مواد غذايي جدامیسازد، نوع چربي اشباع نشده به نام امگا 3 موجود در آن است. بنابراين افراط در مصرف چربيهايحيواني، سلامت قلب و عروق را به خطر انداخته و در نهايت منجر به سكتههاي قلبي ومغزي ميشود.. پس ازمصرف چربی حیوانی خوداری نماییدوماهی بیشتراستفاده نمایید.
موادموجوددرماهی:
1- پروتئين 2- موادمعدنی (آهن، فسفر، کلسیم روی، مس، ید، سلنیوم) 3- فلوئور4-ویتامین د5 -امگا3
پروتئين موجود درماهي از نظر كميت و كيفيت قابل توجه است، بدين معني كه پروتئين موجود در ماهي بهشكلي است كه به آساني در دستگاه گوارش هضم و جذب ميشود و به طور تقريباكامل در بدن به مصرف ميرسد.وانرژی موردنیاز بدن راتامین می کند.
ماهي يكي از منابعخوب آهن است و آهن در خونسازي و همچنين در حفظ مقاومت بدن در برابر ميكروبها نقشمهميبه عهده دارد. آهن موجود در ماهي به گونهاي است كه جذب آن در دستگاه گوارشآسان بوده و به خوبي در بدن به مصرف ميرسد. علاوه بر آن آهن موجود در ماهي، جذبآهن را هم افزايش ميدهد بنابراين نقش مهميدر پيشگيري از كم خوني ناشي از فقرآهن به عهده دارد.
ماهي از منابع غنيفلوئور در سلامت و استحكام دندانها و در پيشگيري و پوسيدگي دندان تاثير مهميدارد.پس با مصرف ماهي ميتوانيم به سلامت و استحكام دندانهاي خود كمك كنيم .
يد يكي از مواد مغذياست كه تاثير مهميدر سلامت انسان دارد.
يددر رشد اثرات قابل توجهي دارد و كمبود آن موجب اختلال در رشد و كوتاهي قد ميشود. بنابراينمصرف ماهي به مقدار كافي در دوران رشد ضروري است. يد همچنين در تكامل سيستم عصبينقش مهميدارد و چنانچه خانمها در دوران بارداريمبتلا به كمبود شديد يد باشند، كودكانشان علاوه بر اختلال در رشد جسميدچار عقبافتادگي ذهني نيز ميشوند و اين مشكل تا آخر عمر گريبانگير آنان خواهد شد. همچنينكمبود يد در شير مادر ميتواند منجر به اختلال در رشد جسمي و ذهني كودك شيرخواربشود. كمبود يد موجب كاهش متابوليسم مواد انرژيزا در بدن شده و در نتيجه منجر بهافزايش وزن و چاقي ميشود. يد در توليد مثل نيز مؤثر است و افراد مبتلا به گواترناشي از كمبود يد دچار اختلال در توليد مثل خواهند شد. مصرف ماهي و ميتواند نيازانسان را به يد وویتامین دوفسفر تامين كرده و از پوكي استخوان جلوگیری کند.
خوراکی های مفید برای دانش آموزانمدارس:
1-میوه ها – میوه های تازه -میوه هایی که دانش آموزان دوست دارند راشناسایی کنید و پوست کنده در ظرفی دربسته داخل خوراکی های مدرسه قرار دهید. شما می توانید مخلوطی از میوه ها را به صورت سالاد میوه با فرزندتان بهمدرسه بفرستید. برای جلوگیری از سیاه شدن میوه ها قدری آب لیمو ترش یا آب کمپوتروی آن بریزید.
2-میوه های خشک - از خوراکی ها مورد علاقه اغلب کودکان است که میتوانید خریداری کنید و در منزل برای چند ماه نگه داری کرده و روزهایی از هفته به برنامه غذایی مدرسه اضافهکنید.
3-انواع آجیل و مغز ها- بر حسب اینکه فرزندتان چه نوعی از انواع آجیلرا بیشتر دوست دارد، می توانید گردو، بادام، فندق، بادام زمینی و یا حتی دانه هایسویا و یا نخود و کشمش را به عنوان خوراکی برای مدرسه استفاده کنید.
4-شیر -نیازی به توضیحندارد که شیر تا چه حد برای رشد و سلامتی مهم است، اگر فرزندتان شیر نمی خورد از شیرهای طعم دار با طعم میوههایی مانند موز،عسل.... استفاده کنید .
5-سبزیجات -هویج، گل گلم و کرفس میان وعده هایی سالم برای فرزندانتان است، آنها را شسته و قطعه قطعهکرده و به عنوان خوراکی مدرسه به آنان بدهید.
6-ساندویچ های سالم خانگی-ساندویچ های خانگی مانند ساندویچ کوکو، کتلت، کباب ماهیتابه ای و حتیساندویچ نان و پنیر و گردو ،سبزی ، غذاهایی پر انرژی و سالم برای افراداست. فقط بهفرزندتان توصیه کنید برای جلوگیری از فاسد شدن، در اولین زنگ تفریح آن ها را مصرفکند.
7-نان وپنیروگردو رابهصورت لقمه درکیف دانش آموزگذاشته درزنگ تفریح بخورد.
8-ذرتبو داده -ذرت بوداده در صورتیکه خانگی باشد و بیش از حد شور و پرچربی نباشد میان وعده ای سالم است و مضراتخوراکی هایی مانند چیپس و پفک را ندارد.

فوایدچندخوراکی هابرای دانش آموزان جهت جلوگیری ازاستفاده تنقلات.
پرتقال:
مصرفیک عددپرتقال روزانه 60 میلی گرم ویتامین C موردنیاز راتامین می کند،وآب پرتقالی که در منزل تهیهمی کنید، صد درصد خالص و بدون هیچ گونه افزودنی و مواد نگهدارنده و سرشار ازویتامین C و بهترین نوشیدنی برای آغاز یک روز پر جنب وجوش است. ویتامین C موجود در این نوشیدنی به جذب کلسیم و رشد افراد کمک می کند، استرسرا در آن ها از بین می برد و بهترین ماده خوراکی برای وقتی است که بچه ها نیازمندتمرکز هستند.خوردن پرتقال بهتراز آب گرفتن آن اثردارد. شیر:
دنیایایده آل جایی است که در آن بچه ها شیر ساده کم چرب را به راحتی سر می کشند! ولی دردنیای واقعی برای این که حواس بچه ها را از آبمیوه های مصنوعی و نوشابه های گازدارپرت کنید به شیر نیاز دارید. خودتان دست به کار شوید و در منزل این نوشیدنی موردعلاقه بچه ها را تهیه کنید. طالبی:
در فصل تابستان می توانید به جای نوشیدنی هایمصنوعی با طالبی برای بچه ها فالوده درست کنید. طالبی یکی از بهترین گزینه ها برایبچه هایی است که با سبزی ها میانه خوبی ندارند. طالبی سرشار از آنتی اکسیدانبتاکاروتن و ویتامینC است. تخممرغ:
تخم مرغ هم مانند گوشت منبع خوبی از پروتئیناست. یک تخم مرغ آب پز در کنار پروتئینی که به رشد عضلات افرادکمک می کند، ویتامینD نیز دارد که با کمک به جذب بهتر کلسیم، استخوان سازی را در آنانبهتر می سازد. گوشتبدون چربی:
شایدمصرف گوشت قرمز برای بزرگسالان منع شده اما برای کودکان، گوشت قرمز بدون چربی یکیاز بهترین منابع برای تامین پروتئین، آهن و روی است. با چرخ کردن گوشت می توانیدآن را در هر غذایی وارد کنید، از پاستا و پیتزای خانگی گرفته تا کوفته های قلقلی وهمبرگر خانگی.کلم بروکلی:
بچهها کلم بروکلی را خام یا نیم پز دوست دارند، یعنی تا زمانی که رنگ آن کاملا سبزاست. قطعه های کوچک کلم بروکلی مقادیر بزرگی ویتامین A و C به بدن انان می رسانند.
خوراکی ها یمضر
پفک، چیپس، نوشابه ممنوع پفک از پودر ذرت تهیه میشود. برای تهیه پفک، پودر ذرت پرس شده و در حرارت بسیار بالا قرار می گیرد تا بهصورت حجیم در آید. روغن موجود در پفک در چنین حرارتی می سوزد و تولید پراکسید میکند که در حرارت و نور، میزان آن زیادتر می شود و خوردن آن سلامت کودک را به خطرمی اندازد.
سیب زمینی سرخ کرده و چیپسمنبع سرشار چربی و دشمن تناسب اندام دانش آموزان است. متاسفانه علاقه بچه ها به این غذا هم اصلا ناکم نیست.
شیرینی ها:
نیازی به گفتن نیست کهشیرینی هایی که از بیرون تهیه می کنید، مملو از چربی ، شکروروغن فراوانهستند،وباعدم موازین بهداشتی تهیه نمی شود. موجب چاقی وبیماری دانش آموزان می شودمی توانید نوع کم شیرین و کم چرب تر را در منزل تهیه کرده و با انواع آمادهجایگزین کنید.نوشابه های گازدار:
نوشابه های گازدار نیز حاوی مقادیر زیادی قند هستند و مصرفمداوم آنها می تواند به بروز چاقی منجر شود. نوشابه، به دلیل میزان فسفات بالا، جذبکلسیم مواد غذایی را مختل می سازد؛ بنابراین مصرف نوشابه های گازدار همراه با غذامانع از جذب کلسیم غذا شده و به تدریج موجب کمبود کلسیم بدن می شود که در بزرگسالیبه پوکی استخوان منجر خواهد شد.
مواد افزودنی و نگهدارندهنوشابه ها در برخی کودکان، موجب بروز آلرژی و انواع حساسیت می شود. به جای نوشابه،می توان از نوشیدنیهای سالم مثل آب میوه ها، شیر، دوغ کم نمک و انواع شربتهایخانگی کم شیرینی استفاده کرد. این نوشیدنیها حاوی مواد مغذی مثل انواع ویتامینها و املاح به ویژه کلسیم هستند و حتیاگر هر روز مصرف شوند، ضرری ندارند. آبمیوه های آماده:
هر چند ممکن است فکر کنید آبمیوه های آماده وبسته بندی شده انتخاب مناسبی برای رفع عطش دانش آموزان در روزهای گرم هستند امااینطور نیست. در تهیه این مواد تنها درصد اندکی میوه طبیعی استفاده شده و ضمنامیزان قند موجود در آن ها نیز بسیار بالاست،موادافزودنی وماندگاری به آن میافزایندکه درمسمومیت دانش آموزان اثربه سزایی دارد. قند موجود در آبمیوه های صنعتیمینای دندان را از بین می برد و می تواند باعث پوسیدگی و تغییر رنگ دندان های آنانشود بخصوص اگر مدت طولانی آبمیوه بخورد. مرغ سوخاری:
مرغ سوخاری یا ناگت های مرغکه معمولا با آرد نان پوشانده شده و برای سرخ شدن در روغن غوطه ور می شوند، انتخاببسیار نامناسبی برای دانش آموزان که اضافه وزن دارند. این ناگت ها روغن بسیارزیادی را به بدن می رساند. هات داگ:
هات داگ های معمولی پر از چربی هستند. یک هاتداگ با اندازه نرمال چیزی حدود ۱۳گرمچربی وارد بدن دانش آموزان می کند. علاوه بر این که مقدار نمک و نگهدارنده ای کهدر این غذا وجود دارد نیز بسیار بالاست. بنابر این مصرف این غذا را هم برای دانشآموزان بسیار محدود کنید.
فواید دندانها...
در یک لبخندزیبا،شاداب وقیافه خوب اولین عضو بدن که بیش از هر چیز خود رانشان می دهدوجلب توجهاطرافیان می شود، دندانها هستند. درست است که این دندانهای سفید و زیبا بسیار محکمو مقاوم هستند، اما نباید فراموش کرد که این مقاومت و زیبایی و درخشندگی دندان بهخودی خود پایدار نبوده و در صورت سهل انگاری (عدم مسواک زدن مرتب ،استفادهازشیرینی جات ،نوشابه ها،چیفس ،پفک ،لواشک ، آدامس های شیرین..) قدرت دندانها کاهشیافته وباعث پوسیدگی دندانها می شود.
بطور کلی انسان از دندان خود به چند طریق سودمیبرد:
جویدن و خرد کردن غذا،صحبت کردن وادای حروف و همچنین در زیبایی چهره مانند خندیدن. با این حال نکات ظریفو مهمی در مورد این مروارید های سفید وجود دارند که احتمالا تا کنون از آنها بیخبرید بوده اید.
۱- چه موادی برای دندان ها مضر است؟
اگر فکر میکنید که تنها مواد قندی برای دندانهای ما ضرر دارند کاملا در اشتباهید! علاوه برمواد قندی، مواد ترش و اسیدی نیزباعث از بین رفتن ساختار معدنی سطح مینای دندان می شوند. این امر پس از مدتی منجربه ایجاد حفره و سرانجام ایجاد پوسیدگی بر روی دندان می شود. موادی مانند ترشیجات،لیمو ترش، لواشک، تمبر هندی، نوشابه های گاز دار و حتی شربت میوه ها که دارای pH اسیدی (زیر7)هستندجزو مواد غذایی اسیدی به شمار می آیند (مانند شربت آب پرتغال یا لی موناد..).همچنین در نظر داشته باشید که مواد اسیدی بر روی دندان های کودکان بیشتر ازبزرگسالان تاثیر می گذارند محیط دهان بدون مسواک زدن اسیدی می شود،بعدازمصرفموادقندی وترش،باکمک اسیددندانها دچار پوسیدگی می شوند.
اگر شما هم از آندسته افرادی هستید که عاشقخوراکی های ترش مثل لواشک هستید و تمایل زیادی به این نوع مواد غذایی دارید، دردرجه اول سعی کنید مقدار مصرف آنها را کمتر کنید و دردرجه دوم برای کاهش میزانتاثیر این مواد بر ساختار دندان ها، آن ها را در وعده های اصلی غذایی و همراه باسایر مواد غذایی مصرف کنید.
۲- برعکس مواد قندی، بعد از مصرف مواد ترش واسیدی مسواک نزنید!
نکته بسیار مهم پس از خوردن مواد غذایی اسیدیاین است که نباید بلافاصله پس از خوردن آن ها مسواک بزنید. چون اسید باعث نرم شدنمینای دندان شده و مسواک مینای نرم شده را از روی دندان ها بر می دارد و درنتیجه روند سایش و ایجاد پوسیدگی سریع تر می شود. بهترین کار این است که پساز خوردن خوراکی های اسیدی دهان را با آب شسته و حدود یک ساعت صبر کنید و سپسمسواک بزنید. در طی این یک ساعت، کلسیم و سایر مواد معدنی موجود در بزاق مینای نرمشده را تا حدودی سخت می کند.
۳-مینای دندان سخت ترین ماده موجود در بدناست، اما ممکن است به راحتی بشکند.
شکستن پسته و فندق ، جویدن و خرد کردن قطعاتیخ، ، ته دیگ سفت و سایر مواد غذایی سفت و سخت باعث ایجاد ترک های روی دندان و درموارد شدیدتر موجب شکستن و لب پر شدن مینای دندان می شوند.
بر خلاف بسیاری از بافت های بدن، مینایدندان قادر به ترمیم مجدد خود نیست. مخصوصا اگر شما دارای دندان های پر شده وترمیم شده در دهان خود هستید باید بیشتر از این مواد غذایی سفت پرهیز کنید. ایننکته در مورد دندان های عصب کشی شده بسیار مهم است.
۴- فلوراید بیش از حد ممکن است برای دندان هااثر معکوس داشته و مضر باشد.
می دانیم که فلوراید به داشتن دندان های سالمکمک می کند فلورایدازآب اشامیدنی تامین میشود،که میزان فلورایددرآب اشامیدنی حداقل7% پی پی ام (يكميلي گرم، در يك ليتر آب است)باید باشد که متاسفانه درآب اشامیدن شهراردبیل ونمین ..کمترازاستانداردمی باشد.این فلوراید بایداز دهان شویئه فلوراید،ژل فلوراید،وارنیش فلوراید،...برنامه تدوینشده دولت درپیشگیری ازپوسیدگی دندان پیش بینی شده ولی دراجرا؟!...
شاخصهای سلامتی..
عوامل موثر برسلامتی
بعد جسمی:
ارث:تعریف سلامتی از دیدگاه ژنیتیکی حالتی است که ژنهای مربوط و مخصوص نقایص و بینظمیهایجدی وجود نداشته باشد .
بعد عاطفی
فشارروانی وروحی درمدت طولانی ومداوم بدن را درگیر نموده و اضطراب واسترس بر عادات بهداشتی تاثیر میگذارد. موجب اختالال درتغذیه ودرنتیجه مشکلات چاقی وبیماری دانش آموزانمی شود.
بعد هوشی
عدماستفاده ازتغذیه سالم وموردنیاز بدن روی بهره هوشی دانش آموزان اثرمنفی میگذارد،وقوه تفکرراازدانش آموزان می گیرد.
بعد محیطی
بعدمحیطی به دو گروه درونی و بیرونی تقسیم میشود. محیط درونی شامل هر جز یا همه اجزای بدن، درعملکرد دستگاهها بدن.اختلال ایجاد کردهوتوانای دانش آموزان درپیشبرداهداف درسی گرفته می شود. محیطبیرون مانندمحیط مدرسه بیرونی است. مثل عدم رعایت بهداشت درمدرسه، ، عدماستفاده صحیح ازموادغذایی و آب آشامیدنی وعمکردهای نادرست درمحیط مدرسه به خاطرفرارازتکالیف ونهایت چاقی وترک تحصیل منجر می شود.
بعد فرهنگی و اجتماعی
اعمالو اعتقادات بهداشتی قویا تحت تاثیر سطح اقتصادی ، روش زندگی ، خانواده و فرهنگ فردقرار میگیرد. سبک زندگی بادوستان ، خواهر و برادر ، افراد هم سن و از طریق دبستانو رسانههای گروهی آموخته میشود. بسیاری از بیماریهای امروزی بخصوص در کشورهاعدم تغذیه نامناسب دردوران دبستان می باشد.
بعد اقتصادی
وضعیتسلامت با میزان درآمد سرانه به دلیل عدم استفاده مناسب ازتغذیه سالم بعداقتصادیخانواده راتحت تاثیر قرارداده وموجب تاثیرمنفی دردرآمد خانواده می شود.
بعد اخلاقی
ارزشهای مذهبی واخلاقی اجزای مهمی هستند که یکفرددرسلامتی وبیماری بایدداشته باشد،که سلامتی باتغذیه سالم وبرنامه ریزی شدهبهدست میآید.
عوامل موثر بربیماری شامل:
عوامل تغذیهای:
این عوامل می تواندپروتئینها،چربیها،کربوهیدراتها،ویتامین ها. ،موادمعدنی،وآب باشند.هر گونه افزایش یا کمبود در خوردن اجزای غذا میتواند موجب اختلالات تغذیهای شود. سوء تغذیهایپرتئین ،انرژی ،کم خونی،چاقی،کمبودویتامن ها ، برخی از دشواریهای تغذیهای بسیاری از کشورها را تشکیل میدهند.
عوامل فیزیکی :
قرار گرفتندر معرض گرمای زیاد ، سرما سر و صدا و ... به علت سوء تغذیه موجب ناراحتی میشود.
ویژگیهای زیست شناختی:
عوامل ژنتیک و سطح مواد زیست شیمیایی ویژگیهای خون راتحت تاثیر قرارداده وموجب بروز بیماری بهدلیل تغذیه ناکافی می شود.
ویژگیهای اقتصادی – اجتماعی
مانند وضعیت اقتصادی اجتماعی ، آموزش ، شغل،استرس، وضعیت تاهل ، مسکن و غیره.
عوامل مربوطبه سبک زندگی اولیا: مانند صفات شخصیتی ، عادات زندگی ، وضع تغذیه ، ورزش ، مصرف الکل ، الگوهای رفتاری ،
فساد غذا:
عبارتستاز تغییرات مواد غذایی به صورتی که آن را برای انسان غیر قابل مصرف نماید. اینتغییرات میتواند سبب کاهش یا از بین رفتن ارزش غذایی شده یا موجب مسمومیت و بیماریدر انسان گردد.
عواملفسادمسمومیتغذایی عبارتست از مجموعه اختلالاتی که در نتیجه خوردن غذاهای فاسدی که به میکروبها و موادشیمیایی آلوده هستند در بدن به وجود می آید. مسمومیتهای غذایی انواع مختلف دارند ولینوع میکروبی آن شایع تر از سایر مسمومیت های غذایی است. علائمعمومی مسمومیت غذایی عبارتند از: بیحالی،اسهال ،سرگیجه،استفراغ،تب.
انواع غذاهایی کهبیشتر باعث مسمومیت می شوند:
گوشت فاسد:
اکثر مسمومیتهای غذایی با مصرف گوشت فاسد عارض میشوند. گوشت در هوای معمولی و گرم فاسد میشود. از مصرف گوشتی که در معرض هوای آزادقرار گرفته و با مگس و سایر حشرات تماس داشته باید خودداری نمود. گوشت فاسد رنگ و بوینامطبوع دارد.
خامه وشیرینیهای خامه دار:
مسمومیت به وسیله خامه و مواد خامه دار زیاداست. از مصرف خامه مانده باید خودداری شود و حتی المقدور از محصولاتپاستوریزه شده استفاده شود.
تخممرغ:
مسمومیت در اثر مصرف تخم مرغ فاسد فراوان است،تخم مرغ پس از کهنگی، متعفن می گردد. درروی سالادهای مخلوط با تخم مرغ باکتری رشد می کند، بیشتر مسمومیتهای که در نتیجه خوردن بستنی پیدا میشود، ازتخم مرغ و خامه است.
برایشناختن تخم مرغ فاسدآن را داخل ظرف آب قرار دهید در صورتی که روی آب به صورت افقی ایستاد قابل مصرف نمی باشد. تخم مرغ سالمهرگز روی آب نمی ماند. از مصرف تخم مرغهای شکسته و سوراخ شده خودداری کنید.
شیر:
شیرمحیط مناسبی برای رشد میکروب میباشد. شیر ممکناست آلوده باشد یعنی از حیوان بیمار دوشیده شده باشد یا موقع دوشیدن و حمل و نقلآلوده و فاسد شده باشد. شیر فاسد هنگامی که جوشانده شود به صورت ژله در می آید، بهاصطلاح بریده می شود.
نتیجه گیری:
باتوجهبه اینکه سرانه مصرف شیر و لبنیات در کشور ما بسیار پایین است. یعنی حدود یک چهارمسرانه مصرف لبنیات در کشورهای پیشرفته ای مانند آلمان، فرانسه و هلند. ما ایرانیها در بهترین حالت ممکن، سالی ۸۰لیتر شیر و لبنیات مصرف می کنیم، در حالی که هر فرد هلندی سالیانه حدود ۴۸۰ لیتر شیر و لبنیات می خورد.به همین دلیل هم هست که آمار ابتلا به بیماری های استخوانی، بیماری های مربوط بهدهان و دندان و اختلالات رشدی در ایران بسیار بیشتر از کشورهای اروپای غربی است.پسبامصرف شیرمشکلات بیماری استخوانی وودندانی واختلالات بهره هوشی روبه کاهش خواهدیافت. تغذیه صحیح و متعادل نه تنها پدیده رشد را میسرمی سازد و به تندرستی و طول عمر می انجامد،بلکه با تاثیر بر روی اعصاب و روان سببرشد فکری و نمو نیروهای روانی می گردد.عدم دریافت پروتئین وویتامین های کافی وموادمعدنی باعث کندی رشدواخنلالات خونی می شود.با تهیه یک برنامه غذایی برای خانواده
کهاستفاده ازمواد غذایی پروتئین دار ،ویتامین ها ،سبزی جات،میوهجات،شیرولبنیات...ومراجعه سالانه جهت آزمایش ومعاینه پزشکی کمک موثری درجلوگیریازبیماریهاوبه دنبال آن تغذیه سالم رابه دنبال خواهد داشت.ودرکم کردن هزینهخانوارواقتصاد
خانواروشکوفاشدناستعداهای نهفته وپیشرفت تحصیلی دانش آموزان کمک موثروشایانی خواهد داشت.
پیشنهادات:
1-استفادهازشیرگرم بهداشتی درساعات زنگ تفریح درمدارس .
2-نهادینهکردن بوفه مدارس جهت عدم فروش تنقلات مضربی ارزش غذایی.
3-آموزشخانوارجهت صرف صبحانه دانش آموزان واستفاده ازلقمه غذایی مناسب درکیف دانش آموز.
4-جلسهماهانه اولیاء بادست اندرکاران تغذیه وسلامت باهماهنگی مدیران مدارس.
5-ارزیابیوضعیت تحصیلی دانش آموزان بطورماهانه توسط اولیاء ودبیران.
6-معاینهدانش آموزان باهمکاری اداره آموزش وپرورش هرشش ماه یکبار.
7-معرفیدانش آموزان نمونه تحصیلی وسلامت جسمانی وروانی.







منابع :
مجله سلامت
مجله سپید
اسرارخوراکیها
تیبان
کتاب بهداشت موادغذایی
مجله انجمن تغذیه ایران
برنامه هرم غذایی ازشبکه خبر
برنامه تغذیه از شبکه سلامت
اینترنت دندانپزشکی مدرن دکتر هنرمند جوانبخت ...