تحقیق تغذیه وخوراکیها)جهت دانش اآموزان ابتدایی نوشته هومن جوانبخت باهمکاری اولیاء

فهرست
تعریف تغذیه....................................................................................3
تاریخچه تغذیه..................................................................................3
تعریف ساندویج................................................................................4
انواع ساندویج..................................................................................4
تعریف گوشت...................................................................................4
مرغ..................................................................................................5
شیر.................................................................................................6
ماهی...............................................................................................6
خوراکی مدارس.................................................................................7
فواید خوراکی ها................................................................................7
مضرات خوراکی ها................................................................. ...........9
فواید دندانها......................................................................................11
مواد تغذیه مضر برای دندانها..............................................................11
بهترین خوراکی ها............................................................................11
شاخصهای سلامتی..........................................................................13
عوامل موثر بربیماری........................................................................14
فساد مواد غذایی............................................................................15
نتیجه گیری ...................................................................................16
پیشنهادات ....................................................................................17
منابع.............................................................................................18




مقدمه
تغذیه به مواد خوردنی گفته میشود كه انسانها از آن برای كسب انرژی، رشد ترمیم و حفظ سلامت استفاده میكنند،درتعریف تغذیه سالم ،سازمان بهداشت جهانی(حامی پشتیبانی انسانها وموجودات جهت بهترزندگی کردن می باشد) داشتن یک رژیم غذای سالم و کامل یعنی غذایی که ویتامین های کافی و سبزی ها و میوه ها را داشته باشد و همچنین املاح مورد نیاز را از طریق مواد غذایی مثل گوشت، شیر، غلات و حبوبات ...به طور کافی دریافت کند. اینچنین رژیم غذایی موجب افزایش قدرت سیستم ایمنی بدن انسان درمقابل بیماریهای مزمن می شود. و شادابی و طراوت پوست را به همراه خواهد داشت. غذا به ماده ای گفته میشود که بعد از خوردن و هضم شدن ایجاد حرارت و انرژی کرده و موجب ترمیم بافتها ،رشد و نمو و تنظیم اعمال حیاتی می گردد. تمام موجودات زنده برای آنکه بتوانند به زندگی خود ادامه دهند ،احتیاج به غذا دارند.خواه این موجود زنده انسان یا یک حیوان باشد. نیاز انسان به غذا یکی از احتیاجات ذاتی یا طبیعی است که مهمترین عامل ادامه زندگی و طول عمر می باشد.احتیاج به غذا دائمی است و اعضاء را مجبور میکند تا برای بدست آوردن غذا و رفع گرسنگی کوشش کند. تغذیه صحیح و متعادل نه تنها پدیده رشد را میسر می سازد و به تندرستی و طول عمر می انجامد،بلکه با تاثیر بر روی اعصاب و روان سبب رشد فکری و نمو نیروهای روانی می گردد.
معمولا غذائی که انسان مصرف میکند از مواد مختلفی تشکیل شده است که عبارتند از: مواد قندی و نشاسته ای یا کربوهیدرات ها و مواد چربیها که انرژی زا هستند و انرژِی روزانه را تامین می کنند، مواد پروتئین جهت نگهداری و ترمیم بافتها و ساختتن بافتهای جدید لازم است .ویتامینها ومواد معدنی وآب انرژی زا نیستند ، کالری ندارند،ولی برای رشد طبیعی مورد نیاز می باشند.دریافت ناکافی آنها باعث بروز کندی رشد،اختلالات خونی وعدم استحکام استخوانها میشود.
تاریخچه تغذیه:
تا اوایل قرن نوزدهم مفهوم غذاخوردن فقط پرکردن شکم بود و احساس گرسنگی بشر را وادار میکرد تا آنچه را در دسترس خود میدید بدون توجه به کمیت و کیفیت آن مصرف کند. شهرنشینی و تشکیل اجتماعات باعث ایجاد تغییرات زیادی در طرز تغذیه بشر شده است. اولین اجتماعات و شهرها در بینالنهرین، آسیای باختری، مصر،یونان به وجود آمدند. شهرنشینهای اولیه کشاورزی و دامپروری را به خوبی میدانستند و برای تغذیه خود از محصولات متنوع استفاده میکردند.ایران نخستین کشور جهان است که انسان اولیه در آن به کشاورزی و پرورش دام پرداخته است. (دو تن از متخصصین به نام های آرتور کیت و دکتر ارنست هرتسفیلد در کتابی به نام صنایع ایران ثابت کردهاند که کشاورزی و تمدن از فلات ایران شروع شده است). در حفاریهایی که در بعضی از نقاط ایران نظیر شوشتر،دامغان ، تخت جمشید و تپة سیلک کاشان به عمل آمده نشان می دهد که تاریخ کشاورزی در ایران متجاوز از 6000 هزار سال پیش است .. در روم قدیم مردم کشاورزی میکردند و از غلات، بقولات(جو،گندم...) و میوه و بعضی از انواع سبزیها تغذیه میکردند. غلات غذای اصلی آنها را تشکیل میداد و مصرف گوشت منحصر به طبقة اشراف بود.
زکریای رازی که از دید عدة زیادی پدر علم تغذیه و رژیمهای غذایی کودک شناخته شده ،دراستفاده ازتغذیه سالم ازمیوه جات وسزی جات ولبنیات تاکید داشته است.
تعریف ساندویچ:
ساندویچ نوعی غذاست که از نان و مواد داخل نان مرغ،گوشت،سبزی،
کالباس،همبرگر،پنیر،ادویه جات،سس،..تشکیل یافته که اگردقت لازم صورت نگیرد،محتویات ساندویج به آسانی فاسد می شود.
انواع ساندویج:
ساندویج سبزی،بندری دارای فلفل تند می باشد،سوسیس،کالباس،
سیب زمینی، کاهو،...داخل ساندویج ازپیاز،گوجه فرنگی،سیب زمینی،سس،فلفل..وباروغن سرخ می شود که درپیک نیک هاوگردشها،
درمحل کار،به خصوص دانش آموزان علاقه زیادی به ساندویج دارندچون زودفاسدمی شودباعث بیماری وچاقی دانش آموزان می شودکه بعدها قابل پیشگیری وکنترل نمی باشد.
گوشت:
به بافت ماهیچه ای بدن جانوران گوشت ،اطلاق می شود.که ازآن به عنوان غذااستفاده می شود. معمولاً وقتی از واژه گوشت استفاده می کنیم، منظورمان گوشتی است که برای خوراک استفاده می شود. اغلب، گوشت قابل مصرف برای انسان را ازجانوران اهلی، تهیه می شود. گوشت منبع اصلی پروتئین حیوانی می باشد. گوشت گاو یکی از رایج ترین انواع گوشت است زیراچربی کمتری نسبت به گوشت گوسفند دارد.که اغلب کشورهای جهان در تهیه ی غذاهای گوشتی خود بیشتر از این نوع گوشت استفاده می کنند.گوشت گوسفند نیزاغلب درنواحی سردسیر کشورمابیشتراستفاده می شود،که به خاطرچربی می باشدوموجب چاقی وبیماری نیز می شود.
گوشت مصنوعی:
در سراسر دنیا، فرایند رایجی که به منظور تولید گوشت مصنوعی صورت می گیرد، نوعی پروتئین بافت دار گیاهی تولید می کند. این پروتئین، ماده حجیمی است که از دانه سویا به دست می آید و به پروتئین سویا معروف است. البته در برخی کشورها، از جمله ایرلند، انگلستان ،گوشت مصنوعی را از انواع غلات همچون سویا،برنج،نخود، تهیه می کنند. این گوشت های مصنوعی خام نیستند و بنابراین غذاهای که با این گوشت های مصنوعی تولید می شوند پخته و عمل آمده می باشند. از جمله غذاهای تهیه شده با این گوشت های مصنوعی می توان انواع سوسیس،همبرگر،کباب، استیک...را نام برد. گوشت گاو جزء جدا نشدنی برخی غذاها به حساب می آید. مثلاً در تهیه ی یکی از خوراک های معروف دنیا به نام همبرگراغلب از گوشت چرخ شده ی گاو استفاده می نمایند. غذاهایی که سریع آماده می شوند، به راحتی مصرف شده و همیشه در دسترسند. به همین دلیل است که بین افراد، این دسته از غذاها از محبوبیت خاصی برخوردارند.
ارزش غذایی تهیه شده ازگوشت مصنوعی پایین است.
1-سبب چاقی می شود.
2-معمولاً برای فروش آنها از تبلیغات جذاب (که مخصوصاً کودکان را هدف می گیرند استفاده می شود.
3-به دلیل بسته بندی در ظروف یکبار مصرف،زباله زیادی ایجاد نموده و محیط زیست را آلوده می کنند.
4-باعث استفاده ی کم ازغذاهای سنتی و فراموش کردن آنها می شوند. این غذاها به دلیل روش پخت خاصی که دارند، سلامتی افراد را به خطر می اندازند. معمولاً این دسته از غذاها را در روغن فراوان سرخ می کنند که این امر، میزان جربی وکالری غذا را افزایش می دهد و انواع بیماری ها که شایع ترین آنها، چاقی است ایجاد می شود.
مرغ:
ازمرغ درایران درتهیه بیسیاری ازغذاها به عنوان منبع پروتئین به کار می رود.غذاهای تهیه شده ازمرغ به صورت کباب کردن،پختن،سرخ کردن،آب پرکردن..استفاده می کنند.ولی مردم یونان بااستفاده ازمرغ پخته17 نوع غذاهای متنوع که هرکدام سس به خصوصی دارندتهیه می کنند.
تخم مرغ نیزدرایران مصرف بیشتری داردبه خاطرتامین انرژی توصیه می شودحداقل هفته ای دوعددتخم مرغ استفاده شود.ازپوست مرغ نبایداستفاده شودزیراسرطان زا است.
شیر:
شیردارای منابع سرشارازکلیسیم،انواع ویتامین ها(ویتامینAگروهB،وD
می باشد.که کلیسیم برای رشد،ترمیم استخوان،وتامین عملکردآنزیم و...موردنیاز است.
طبق تحقیقات انجامشده سرانه مصرف محصولات لبنی در ایران تقریباً 4/1 سرانه مصرف آن در اروپاست. به همین دلیل است که اغلب کودکان امروزی توان مقاومتی پایینی در برابر عوامل بیماریزا دارند اما باید بدانید و آگاه باشید که مصرف شیر و فرآوردههای آن، نیاز روزانه بدن ماست.
به گفته متخصصان علوم غذایی، کودکان زیر هفت سال به ۱٫۵ لیوان، نوجوانان بین هفت تا ۱۲سال و افراد بالغ به دو لیوان، پسرها در سن بلوغ به سه لیوان، دخترها در همین سن به ۲٫۵ لیوان و خانمهای شیرده و باردار به ۳٫۵ لیوان شیر در روز نیاز دارند. ناگفته نماند مصرف این مقدار شیر باید همراه با سایر فرآوردههای لبنی باشد.وتحقیقات انجام شده درموردمصرف دریافت گنند کان شیرونابغه گان انجام شده است. کشورهایی مانندفرانسه،سوئد،سویئس،..بیشترین نوابغ رادرجهان داشتند به دلیل استفاده ازسرانه شیردردوران ابتدایی ومتوسطه به صورت متعادل که مصرف کرده بودند. نوشیدن شیر به جای آب و در کنار آن مصرف زیاد ماست، دوغ، پنیر، خامه و کشک موجب دریافت بیش از حد کلسیم و کمبود برخی ریزمغذیها میشود و این خود عامل برهم خوردن واکنش درون سلولی و در نهایت گرفتگی عضلات و مشکلات دیگر خواهد شد.
ماهی:
ماهي ماده غذايي مفيدي است كه در مناطق شمالی(گیلان،مازندران ،گلستان) و جنوبي كشورمان (بندرعباس،بوشهر... يعني مناطقي كه در كنار دريا واقع شدهاند، میباشد.درسایرشهرهانیزماهی پرورشی ،پرورش می دهند که ارزش غذایی کمتری نسبت به ماهی دریا دارند.ماهي داراي ارزش تغذيه اي بسيار بالايي است. ولي ويژگي مخصوص ماهي كه آن را از ساير مواد غذايي جدامی سازد، نوع چربي اشباع نشده به نام امگا 3 موجود در آن است. بنابراين افراط در مصرف چربيهاي حيواني، سلامت قلب و عروق را به خطر انداخته و در نهايت منجر به سكتههاي قلبي و مغزي ميشود.. پس ازمصرف چربی حیوانی خوداری نماییدوماهی بیشتراستفاده نمایید.
مواد موجوددرماهی:
1- پروتئين 2- مواد معدنی (آهن، فسفر، کلسیم روی، مس، ید، سلنیوم) 3- فلوئور4-ویتامین د5 - امگا3
پروتئين موجود در ماهي از نظر كميت و كيفيت قابل توجه است، بدين معني كه پروتئين موجود در ماهي به شكلي است كه به آساني در دستگاه گوارش هضم و جذب ميشود و به طور تقريبا كامل در بدن به مصرف ميرسد.وانرژی موردنیاز بدن راتامین می کند.
ماهي يكي از منابع خوب آهن است و آهن در خونسازي و همچنين در حفظ مقاومت بدن در برابر ميكروبها نقش مهميبه عهده دارد. آهن موجود در ماهي به گونهاي است كه جذب آن در دستگاه گوارش آسان بوده و به خوبي در بدن به مصرف ميرسد. علاوه بر آن آهن موجود در ماهي، جذب آهن را هم افزايش ميدهد بنابراين نقش مهميدر پيشگيري از كم خوني ناشي از فقر آهن به عهده دارد.
ماهي از منابع غني فلوئور در سلامت و استحكام دندانها و در پيشگيري و پوسيدگي دندان تاثير مهميدارد. پس با مصرف ماهي ميتوانيم به سلامت و استحكام دندانهاي خود كمك كنيم .
يد يكي از مواد مغذي است كه تاثير مهميدر سلامت انسان دارد.
يد در رشد اثرات قابل توجهي دارد و كمبود آن موجب اختلال در رشد و كوتاهي قد ميشود. بنابراين مصرف ماهي به مقدار كافي در دوران رشد ضروري است. يد همچنين در تكامل سيستم عصبي نقش مهميدارد و چنانچه خانمها در دوران بارداري مبتلا به كمبود شديد يد باشند، كودكانشان علاوه بر اختلال در رشد جسميدچار عقب افتادگي ذهني نيز ميشوند و اين مشكل تا آخر عمر گريبانگير آنان خواهد شد. همچنين كمبود يد در شير مادر ميتواند منجر به اختلال در رشد جسمي و ذهني كودك شيرخوار بشود. كمبود يد موجب كاهش متابوليسم مواد انرژيزا در بدن شده و در نتيجه منجر به افزايش وزن و چاقي ميشود. يد در توليد مثل نيز مؤثر است و افراد مبتلا به گواتر ناشي از كمبود يد دچار اختلال در توليد مثل خواهند شد. مصرف ماهي و ميتواند نياز انسان را به يد وویتامین دوفسفر تامين كرده و از پوكي استخوان جلوگیری کند.
خوراکی های مفید برای دانش آموزان مدارس:
1-میوه ها – میوه های تازه -میوه هایی که دانش آموزان دوست دارند را شناسایی کنید و پوست کنده در ظرفی دربسته داخل خوراکی های مدرسه قرار دهید. شما می توانید مخلوطی از میوه ها را به صورت سالاد میوه با فرزندتان به مدرسه بفرستید. برای جلوگیری از سیاه شدن میوه ها قدری آب لیمو ترش یا آب کمپوت روی آن بریزید.
2-میوه های خشک - از خوراکی ها مورد علاقه اغلب کودکان است که می توانید خریداری کنید و در منزل برای چند ماه نگه داری کرده و روزهایی از هفته به برنامه غذایی مدرسه اضافه کنید.
3-انواع آجیل و مغز ها- بر حسب اینکه فرزندتان چه نوعی از انواع آجیل را بیشتر دوست دارد، می توانید گردو، بادام، فندق، بادام زمینی و یا حتی دانه های سویا و یا نخود و کشمش را به عنوان خوراکی برای مدرسه استفاده کنید.
4-شیر -نیازی به توضیح ندارد که شیر تا چه حد برای رشد و سلامتی مهم است، اگر فرزندتان شیر نمی خورد از شیرهای طعم دار با طعم میوه هایی مانند موز،عسل.... استفاده کنید .
5-سبزیجات -هویج، گل گلم و کرفس میان وعده هایی سالم برای فرزندانتان است، آنها را شسته و قطعه قطعه کرده و به عنوان خوراکی مدرسه به آنان بدهید.
6-ساندویچ های سالم خانگی -ساندویچ های خانگی مانند ساندویچ کوکو، کتلت، کباب ماهیتابه ای و حتی ساندویچ نان و پنیر و گردو ،سبزی ، غذاهایی پر انرژی و سالم برای افراداست. فقط به فرزندتان توصیه کنید برای جلوگیری از فاسد شدن، در اولین زنگ تفریح آن ها را مصرف کند.
7-نان وپنیروگردو رابه صورت لقمه درکیف دانش آموزگذاشته درزنگ تفریح بخورد.
8-ذرت بو داده -ذرت بوداده در صورتیکه خانگی باشد و بیش از حد شور و پر چربی نباشد میان وعده ای سالم است و مضرات خوراکی هایی مانند چیپس و پفک را ندارد.

فوایدچندخوراکی ها برای دانش آموزان جهت جلوگیری ازاستفاده تنقلات.
پرتقال:
مصرف یک عددپرتقال روزانه 60 میلی گرم ویتامین C موردنیاز راتامین می کند،وآب پرتقالی که در منزل تهیه می کنید، صد درصد خالص و بدون هیچ گونه افزودنی و مواد نگهدارنده و سرشار از ویتامین C و بهترین نوشیدنی برای آغاز یک روز پر جنب وجوش است. ویتامین C موجود در این نوشیدنی به جذب کلسیم و رشد افراد کمک می کند، استرس را در آن ها از بین می برد و بهترین ماده خوراکی برای وقتی است که بچه ها نیازمند تمرکز هستند.خوردن پرتقال بهتراز آب گرفتن آن اثردارد. شیر:
دنیای ایده آل جایی است که در آن بچه ها شیر ساده کم چرب را به راحتی سر می کشند! ولی در دنیای واقعی برای این که حواس بچه ها را از آبمیوه های مصنوعی و نوشابه های گازدار پرت کنید به شیر نیاز دارید. خودتان دست به کار شوید و در منزل این نوشیدنی مورد علاقه بچه ها را تهیه کنید. طالبی:
در فصل تابستان می توانید به جای نوشیدنی های مصنوعی با طالبی برای بچه ها فالوده درست کنید. طالبی یکی از بهترین گزینه ها برای بچه هایی است که با سبزی ها میانه خوبی ندارند. طالبی سرشار از آنتی اکسیدان بتاکاروتن و ویتامینC است. تخم مرغ:
تخم مرغ هم مانند گوشت منبع خوبی از پروتئین است. یک تخم مرغ آب پز در کنار پروتئینی که به رشد عضلات افرادکمک می کند، ویتامین D نیز دارد که با کمک به جذب بهتر کلسیم، استخوان سازی را در آنان بهتر می سازد. گوشت بدون چربی:
شاید مصرف گوشت قرمز برای بزرگسالان منع شده اما برای کودکان، گوشت قرمز بدون چربی یکی از بهترین منابع برای تامین پروتئین، آهن و روی است. با چرخ کردن گوشت می توانید آن را در هر غذایی وارد کنید، از پاستا و پیتزای خانگی گرفته تا کوفته های قلقلی و همبرگر خانگی. کلم بروکلی:
بچه ها کلم بروکلی را خام یا نیم پز دوست دارند، یعنی تا زمانی که رنگ آن کاملا سبز است. قطعه های کوچک کلم بروکلی مقادیر بزرگی ویتامین A و C به بدن انان می رسانند.
خوراکی ها ی مضر
پفک، چیپس، نوشابه ممنوع پفک از پودر ذرت تهیه می شود. برای تهیه پفک، پودر ذرت پرس شده و در حرارت بسیار بالا قرار می گیرد تا به صورت حجیم در آید. روغن موجود در پفک در چنین حرارتی می سوزد و تولید پراکسید می کند که در حرارت و نور، میزان آن زیادتر می شود و خوردن آن سلامت کودک را به خطر می اندازد.
سیب زمینی سرخ کرده و چیپس منبع سرشار چربی و دشمن تناسب اندام دانش آموزان است. متاسفانه علاقه بچه ها به این غذا هم اصلا ناکم نیست.
شیرینی ها:
نیازی به گفتن نیست که شیرینی هایی که از بیرون تهیه می کنید، مملو از چربی ، شکروروغن فراوان هستند،وباعدم موازین بهداشتی تهیه نمی شود. موجب چاقی وبیماری دانش آموزان می شود می توانید نوع کم شیرین و کم چرب تر را در منزل تهیه کرده و با انواع آماده جایگزین کنید. نوشابه های گازدار:
نوشابه های گازدار نیز حاوی مقادیر زیادی قند هستند و مصرف مداوم آنها می تواند به بروز چاقی منجر شود. نوشابه، به دلیل میزان فسفات بالا، جذب کلسیم مواد غذایی را مختل می سازد؛ بنابراین مصرف نوشابه های گازدار همراه با غذا مانع از جذب کلسیم غذا شده و به تدریج موجب کمبود کلسیم بدن می شود که در بزرگسالی به پوکی استخوان منجر خواهد شد.
مواد افزودنی و نگهدارنده نوشابه ها در برخی کودکان، موجب بروز آلرژی و انواع حساسیت می شود. به جای نوشابه، می توان از نوشیدنیهای سالم مثل آب میوه ها، شیر، دوغ کم نمک و انواع شربتهای خانگی کم شیرینی استفاده کرد. این نوشیدنیها حاوی مواد مغذی مثل انواع ویتامینها و املاح به ویژه کلسیم هستند و حتی اگر هر روز مصرف شوند، ضرری ندارند. آبمیوه های آماده:
هر چند ممکن است فکر کنید آبمیوه های آماده و بسته بندی شده انتخاب مناسبی برای رفع عطش دانش آموزان در روزهای گرم هستند اما اینطور نیست. در تهیه این مواد تنها درصد اندکی میوه طبیعی استفاده شده و ضمنا میزان قند موجود در آن ها نیز بسیار بالاست،موادافزودنی وماندگاری به آن می افزایندکه درمسمومیت دانش آموزان اثربه سزایی دارد. قند موجود در آبمیوه های صنعتی مینای دندان را از بین می برد و می تواند باعث پوسیدگی و تغییر رنگ دندان های آنان شود بخصوص اگر مدت طولانی آبمیوه بخورد. مرغ سوخاری:
مرغ سوخاری یا ناگت های مرغ که معمولا با آرد نان پوشانده شده و برای سرخ شدن در روغن غوطه ور می شوند، انتخاب بسیار نامناسبی برای دانش آموزان که اضافه وزن دارند. این ناگت ها روغن بسیار زیادی را به بدن می رساند. هات داگ:
هات داگ های معمولی پر از چربی هستند. یک هات داگ با اندازه نرمال چیزی حدود ۱۳گرم چربی وارد بدن دانش آموزان می کند. علاوه بر این که مقدار نمک و نگهدارنده ای که در این غذا وجود دارد نیز بسیار بالاست. بنابر این مصرف این غذا را هم برای دانش آموزان بسیار محدود کنید.
فواید دندانها...
در یک لبخند زیبا،شاداب وقیافه خوب اولین عضو بدن که بیش از هر چیز خود رانشان می دهدوجلب توجه اطرافیان می شود، دندانها هستند. درست است که این دندانهای سفید و زیبا بسیار محکم و مقاوم هستند، اما نباید فراموش کرد که این مقاومت و زیبایی و درخشندگی دندان به خودی خود پایدار نبوده و در صورت سهل انگاری (عدم مسواک زدن مرتب ،استفاده ازشیرینی جات ،نوشابه ها،چیفس ،پفک ،لواشک ، آدامس های شیرین..) قدرت دندانها کاهش یافته وباعث پوسیدگی دندانها می شود.
بطور کلی انسان از دندان خود به چند طریق سود میبرد:
جویدن و خرد کردن غذا، صحبت کردن وادای حروف و همچنین در زیبایی چهره مانند خندیدن. با این حال نکات ظریف و مهمی در مورد این مروارید های سفید وجود دارند که احتمالا تا کنون از آنها بی خبرید بوده اید.
۱- چه موادی برای دندان ها مضر است؟
اگر فکر میکنید که تنها مواد قندی برای دندان های ما ضرر دارند کاملا در اشتباهید! علاوه برمواد قندی، مواد ترش و اسیدی نیز باعث از بین رفتن ساختار معدنی سطح مینای دندان می شوند. این امر پس از مدتی منجر به ایجاد حفره و سرانجام ایجاد پوسیدگی بر روی دندان می شود. موادی مانند ترشیجات، لیمو ترش، لواشک، تمبر هندی، نوشابه های گاز دار و حتی شربت میوه ها که دارای pH اسیدی (زیر7)هستند جزو مواد غذایی اسیدی به شمار می آیند (مانند شربت آب پرتغال یا لی موناد..). همچنین در نظر داشته باشید که مواد اسیدی بر روی دندان های کودکان بیشتر از بزرگسالان تاثیر می گذارند محیط دهان بدون مسواک زدن اسیدی می شود،بعدازمصرف موادقندی وترش،باکمک اسیددندانها دچار پوسیدگی می شوند.
اگر شما هم از آندسته افرادی هستید که عاشق خوراکی های ترش مثل لواشک هستید و تمایل زیادی به این نوع مواد غذایی دارید، در درجه اول سعی کنید مقدار مصرف آنها را کمتر کنید و دردرجه دوم برای کاهش میزان تاثیر این مواد بر ساختار دندان ها، آن ها را در وعده های اصلی غذایی و همراه با سایر مواد غذایی مصرف کنید.
۲- برعکس مواد قندی، بعد از مصرف مواد ترش و اسیدی مسواک نزنید!
نکته بسیار مهم پس از خوردن مواد غذایی اسیدی این است که نباید بلافاصله پس از خوردن آن ها مسواک بزنید. چون اسید باعث نرم شدن مینای دندان شده و مسواک مینای نرم شده را از روی دندان ها بر می دارد و در نتیجه روند سایش و ایجاد پوسیدگی سریع تر می شود. بهترین کار این است که پس از خوردن خوراکی های اسیدی دهان را با آب شسته و حدود یک ساعت صبر کنید و سپس مسواک بزنید. در طی این یک ساعت، کلسیم و سایر مواد معدنی موجود در بزاق مینای نرم شده را تا حدودی سخت می کند.
۳-مینای دندان سخت ترین ماده موجود در بدن است، اما ممکن است به راحتی بشکند.
شکستن پسته و فندق ، جویدن و خرد کردن قطعات یخ، ، ته دیگ سفت و سایر مواد غذایی سفت و سخت باعث ایجاد ترک های روی دندان و در موارد شدیدتر موجب شکستن و لب پر شدن مینای دندان می شوند.
بر خلاف بسیاری از بافت های بدن، مینای دندان قادر به ترمیم مجدد خود نیست. مخصوصا اگر شما دارای دندان های پر شده و ترمیم شده در دهان خود هستید باید بیشتر از این مواد غذایی سفت پرهیز کنید. این نکته در مورد دندان های عصب کشی شده بسیار مهم است.
۴- فلوراید بیش از حد ممکن است برای دندان ها اثر معکوس داشته و مضر باشد.
می دانیم که فلوراید به داشتن دندان های سالم کمک می کند فلورایدازآب اشامیدنی تامین می شود،که میزان فلورایددرآب اشامیدنی حداقل7% پی پی ام (يك ميلي گرم، در يك ليتر آب است)باید باشد که متاسفانه درآب اشامیدن شهراردبیل ونمین ..کمترازاستانداردمی باشد. این فلوراید بایداز دهان شویئه فلوراید،ژل فلوراید،وارنیش فلوراید،...برنامه تدوین شده دولت درپیشگیری ازپوسیدگی دندان پیش بینی شده ولی دراجرا؟!...
شاخصهای سلامتی..
عوامل موثر بر سلامتی
بعد جسمی:
ارث :تعریف سلامتی از دیدگاه ژنیتیکی حالتی است که ژنهای مربوط و مخصوص نقایص و بینظمیهای جدی وجود نداشته باشد .
بعد عاطفی
فشارروانی وروحی درمدت طولانی ومداوم بدن را درگیر نموده و اضطراب واسترس بر عادات بهداشتی تاثیر میگذارد. موجب اختالال درتغذیه ودرنتیجه مشکلات چاقی وبیماری دانش آموزان می شود.
بعد هوشی
عدم استفاده ازتغذیه سالم وموردنیاز بدن روی بهره هوشی دانش آموزان اثرمنفی می گذارد،وقوه تفکرراازدانش آموزان می گیرد.
بعد محیطی
بعد محیطی به دو گروه درونی و بیرونی تقسیم میشود. محیط درونی شامل هر جز یا همه اجزای بدن، درعملکرد دستگاهها بدن.اختلال ایجاد کرده وتوانای دانش آموزان درپیشبرداهداف درسی گرفته می شود. محیط بیرون مانندمحیط مدرسه بیرونی است. مثل عدم رعایت بهداشت درمدرسه، ، عدم استفاده صحیح ازموادغذایی و آب آشامیدنی وعمکردهای نادرست درمحیط مدرسه به خاطر فرارازتکالیف ونهایت چاقی وترک تحصیل منجر می شود.
بعد فرهنگی و اجتماعی
اعمال و اعتقادات بهداشتی قویا تحت تاثیر سطح اقتصادی ، روش زندگی ، خانواده و فرهنگ فرد قرار میگیرد. سبک زندگی بادوستان ، خواهر و برادر ، افراد هم سن و از طریق دبستان و رسانههای گروهی آموخته میشود. بسیاری از بیماریهای امروزی بخصوص در کشورها عدم تغذیه نامناسب دردوران دبستان می باشد.
بعد اقتصادی
وضعیت سلامت با میزان درآمد سرانه به دلیل عدم استفاده مناسب ازتغذیه سالم بعداقتصادی خانواده راتحت تاثیر قرارداده وموجب تاثیرمنفی دردرآمد خانواده می شود.
بعد اخلاقی
ارزشهای مذهبی واخلاقی اجزای مهمی هستند که یک فرددرسلامتی وبیماری بایدداشته باشد،که سلامتی باتغذیه سالم وبرنامه ریزی شده بهدست میآید.
عوامل موثر بربیماری شامل:
عوامل تغذیهای:
این عوامل می تواندپروتئین ها،چربیها،کربوهیدراتها،ویتامین ها. ،موادمعدنی،وآب باشند.هر گونه افزایش یا کمبود در خوردن اجزای غذا میتواند موجب اختلالات تغذیهای شود. سوء تغذیهای پرتئین ،انرژی ،کم خونی،چاقی،کمبودویتامن ها ، برخی از دشواریهای تغذیهای بسیاری از کشورها را تشکیل میدهند.
عوامل فیزیکی :
قرار گرفتن در معرض گرمای زیاد ، سرما سر و صدا و ... به علت سوء تغذیه موجب ناراحتی میشود.
ویژگیهای زیست شناختی:
عوامل ژنتیک و سطح مواد زیست شیمیایی ویژگیهای خون راتحت تاثیر قرارداده وموجب بروز بیماری به دلیل تغذیه ناکافی می شود.
ویژگیهای اقتصادی – اجتماعی
مانند وضعیت اقتصادی اجتماعی ، آموزش ، شغل،استرس، وضعیت تاهل ، مسکن و غیره.
عوامل مربوط به سبک زندگی اولیا: مانند صفات شخصیتی ، عادات زندگی ، وضع تغذیه ، ورزش ، مصرف الکل ، الگوهای رفتاری ،
فساد غذا:
عبارتست از تغییرات مواد غذایی به صورتی که آن را برای انسان غیر قابل مصرف نماید. این تغییرات میتواند سبب کاهش یا از بین رفتن ارزش غذایی شده یا موجب مسمومیت و بیماری در انسان گردد.
عوامل فساد مسمومیت غذایی عبارتست از مجموعه اختلالاتی که در نتیجه خوردن غذاهای فاسدی که به میکروبها و مواد شیمیایی آلوده هستند در بدن به وجود می آید. مسمومیتهای غذایی انواع مختلف دارند ولی نوع میکروبی آن شایع تر از سایر مسمومیت های غذایی است. علائم عمومی مسمومیت غذایی عبارتند از: بی حالی،اسهال ،سرگیجه،استفراغ،تب.
انواع غذاهایی که بیشتر باعث مسمومیت می شوند:
گوشت فاسد:
اکثر مسمومیتهای غذایی با مصرف گوشت فاسد عارض می شوند. گوشت در هوای معمولی و گرم فاسد میشود. از مصرف گوشتی که در معرض هوای آزاد قرار گرفته و با مگس و سایر حشرات تماس داشته باید خودداری نمود. گوشت فاسد رنگ و بوی نامطبوع دارد.
خامه و شیرینیهای خامه دار:
مسمومیت به وسیله خامه و مواد خامه دار زیاد است. از مصرف خامه مانده باید خودداری شود و حتی المقدور از محصولات پاستوریزه شده استفاده شود.
تخم مرغ:
مسمومیت در اثر مصرف تخم مرغ فاسد فراوان است، تخم مرغ پس از کهنگی، متعفن می گردد. در روی سالادهای مخلوط با تخم مرغ باکتری رشد می کند، بیشتر مسمومیتهای که در نتیجه خوردن بستنی پیدا میشود، از تخم مرغ و خامه است.
برای شناختن تخم مرغ فاسد آن را داخل ظرف آب قرار دهید در صورتی که روی آب به صورت افقی ایستاد قابل مصرف نمی باشد. تخم مرغ سالم هرگز روی آب نمی ماند. از مصرف تخم مرغهای شکسته و سوراخ شده خودداری کنید.
شیر:
شیر محیط مناسبی برای رشد میکروب میباشد. شیر ممکن است آلوده باشد یعنی از حیوان بیمار دوشیده شده باشد یا موقع دوشیدن و حمل و نقل آلوده و فاسد شده باشد. شیر فاسد هنگامی که جوشانده شود به صورت ژله در می آید، به اصطلاح بریده می شود.
نتیجه گیری:
باتوجه به اینکه سرانه مصرف شیر و لبنیات در کشور ما بسیار پایین است. یعنی حدود یک چهارم سرانه مصرف لبنیات در کشورهای پیشرفته ای مانند آلمان، فرانسه و هلند. ما ایرانی ها در بهترین حالت ممکن، سالی ۸۰ لیتر شیر و لبنیات مصرف می کنیم، در حالی که هر فرد هلندی سالیانه حدود ۴۸۰ لیتر شیر و لبنیات می خورد. به همین دلیل هم هست که آمار ابتلا به بیماری های استخوانی، بیماری های مربوط به دهان و دندان و اختلالات رشدی در ایران بسیار بیشتر از کشورهای اروپای غربی است.پس بامصرف شیرمشکلات بیماری استخوانی وودندانی واختلالات بهره هوشی روبه کاهش خواهد یافت. تغذیه صحیح و متعادل نه تنها پدیده رشد را میسر می سازد و به تندرستی و طول عمر می انجامد،بلکه با تاثیر بر روی اعصاب و روان سبب رشد فکری و نمو نیروهای روانی می گردد.عدم دریافت پروتئین وویتامین های کافی ومواد معدنی باعث کندی رشدواخنلالات خونی می شود.با تهیه یک برنامه غذایی برای خانواده
که استفاده ازمواد غذایی پروتئین دار ،ویتامین ها ،سبزی جات،میوه جات،شیرولبنیات...ومراجعه سالانه جهت آزمایش ومعاینه پزشکی کمک موثری درجلوگیری ازبیماریهاوبه دنبال آن تغذیه سالم رابه دنبال خواهد داشت.ودرکم کردن هزینه خانوارواقتصاد
خانواروشکوفاشدن استعداهای نهفته وپیشرفت تحصیلی دانش آموزان کمک موثروشایانی خواهد داشت.
پیشنهادات:
1-استفاده ازشیرگرم بهداشتی درساعات زنگ تفریح درمدارس .
2-نهادینه کردن بوفه مدارس جهت عدم فروش تنقلات مضربی ارزش غذایی.
3-آموزش خانوارجهت صرف صبحانه دانش آموزان واستفاده ازلقمه غذایی مناسب درکیف دانش آموز.
4-جلسه ماهانه اولیاء بادست اندرکاران تغذیه وسلامت باهماهنگی مدیران مدارس.
5-ارزیابی وضعیت تحصیلی دانش آموزان بطورماهانه توسط اولیاء ودبیران.
6-معاینه دانش آموزان باهمکاری اداره آموزش وپرورش هرشش ماه یکبار.
7-معرفی دانش آموزان نمونه تحصیلی وسلامت جسمانی وروانی.







منابع :
مجله سلامت
مجله سپید
اسرارخوراکیها
تیبان
کتاب بهداشت موادغذایی
مجله انجمن تغذیه ایران
برنامه هرم غذایی ازشبکه خبر
برنامه تغذیه از شبکه سلامت
اینترنت