علل پوسیدگی دندان و روشهای پیشگیری

میکروبها

مواد قندی

پلاک دندانی

وضع قرارگیری دندانها

کمیت و کیفیت بزاق

انواع غذاهای مورد استفاده

مواد قندی

شیرینی خمیرمانند

کیکها ،چیپس ،پفک،نان شیرینی ،کلوچه

آب نبات،

شیرینی ،نوشیدنیهای ملایم،مخلوطهای نوشیدنی

شکلات ،فرنی،سسهای شیرین شده،کاکائو،

شیرینی همراه با کره

غلات با پوشش قندی

آدامس با پوشش مواد قندی

میوه های خشک مانند کشمش خرما

زردآلو، آب میوه ها

میوه های پخته شده با شکر یا قند

بستنی ،مربا ،ژله

سزیجات پخته شده با شکر یا قند یا ملاسه مثل باقلا پخته

لایه خامه ای روی شیرینی یا کیک،عسل

قرصهای مکیدنی

میکروبها

میکروارگانیسم اصلی در ایجاد پوسیدگی دندان ها، استرپتوکوک موتان می باشد. این میکروب بیماری زا ترین ارگانیسم ایجاد کننده پوسیدگی است. استرپتوکوک موتان در بدو تولد در دهان نوزاد وجود ندارد و تنها بعد از شروع رویش دندان های شیری در دهان نوزاد قابل تشخیص هستند. مطالعات ثابت کرده اند که استرپتوکوک موتان از دهان مادر به نوزاد منتقل می گردد

ماتریاآلبا: ماده سفید و بسیار نرمی است که به دنبال عمل جویدن غذا روی دندان ها و لثه رسوب می کند. ماتریاآلبا به راحتی با شستشو از طریق آب پاک می شود، اگر ماتریاآلبا شسته نشود پس از چند ساعت به ماده دیگری به نام پلیکل اکتسابی تبدیل می شود حالا پلیکل اکتسابی دیگر به راحتی ماتریاآلبا پاک نمی شود، بنابراین برای حذف این ماده مسواک ضروری است اگر هر 8 ساعت یکبار مسواک بزنیم پلیکل اکتسابی به راحتی شسته می شود، آزمایش نشان داده که برای حذف پلیکل اکتسابی هر 12 ساعت یک بار مسواک زدن لازم است و حد اقل هر شبانه روز (24 ساعت) یک بار مسواک + نخ دندان ضروری است. پلیکل اکتسابی اگر از حفره دهان شسته نشود، پس از 48 ساعت تبدیل به پلاک دندانی می شود .

پلاک رشد تدریجی محصولات جانبی باکتری است.

پلاک میکروبی یک توده بیرنگ، چسبنده و غیر قابل رویت است که از تجمع انواع میکروبها و سلولهای موجود در دهان تشکیل میشود. این پلاک روی سطوح مختلف دندانها مانند بین لثه و دندان، بین دندانها و شیارهای سطح جونده تشکیل میشود. چنانچه این پلاک از سطوح دندانها برداشته نشود، میتواند باعث ایجاد پوسیدگی و بیماری لثه گردد. بعضی از میکروبهای دهان به سهولت و با سرعت مواد قندی ناشی از مصرف مواد غذایی را به اسید تبدیل مینمایند.
مطالعات نشان میدهد که پس از مصرف هر وعده غذا در اثر تخمیر باقیمانده مواد غذایی در سطوح مختلف دندان برای مدتی حدود 20 دقیقه در دهان اسید تولید میشود. چنانچه یک فرد طی شبانهروز سه وعده غذا مصرف نماید، حدود 1 ساعت در دهان او اسید بوجود میآید و اگر فردی در بین سه وعده غذایی از مواد غذایی دیگر استفاده نماید در 24 ساعت نزدیک به 2 ساعت بزاق دهانش حالت اسیدی خواهد داشت. حال اگر شخص در رعایت بهداشت و مسواک زدن کوتاهی نماید. پلاک دندانی کاملتر شده و مواد اسیدی تولید شده برای مدت طولانیتری در تماس با دندان باقی خواهد ماند. این اسیدها بتدریج ابتدا ضعیفترین و نازکترین نقاط مینای دندان را حل نموده و خود را به عاج دندان که بافتی حساس است میرساند. از آن به بعد پیشرفت پوسیدگی دندان با سرعت بیشتری ادامه مییابد.

مواد قندی +باکتریها = پلاک اسیدی

پلاک اسیدی +سطوع دندانی = پوسیدگی دندان

رژیم غذایی مناسب برای دندانهای کودکان

یکی از روشهای پیشگیری از پوسیدگی ، کنترل رژیم غذایی کودک است. بنابراین ضمن رعایت غذای اصلی کودک، اگر میان وعدهها و مصرف تنقلات بطور مناسب انتخاب شوند، علاوه بر تأمین منبع تغذیه و انرژی مورد نیاز کودکان، میتوانند در پیشگیری از پوسیدگی نقش مهمی داشته باشند. شکل گیری عادات غذایی سودمند یا زیانبار در کودکان از سوی والدین صورت میگیرد. بهتر است از خوردن مواد غذایی که حاوی شکر ، نشاسته و مقدار زیادی چربی هستند، پرهیز شود. در این صورت علاوه بر سلامت عمومی کودک، سلامت دندانی او نیز تضمین خواهد شد. چاشت نیم روزی سودمند شیر ، نان و پنیر ،تخم مرغ پخته ، ماست ، میوه ها و سبزیهای خام مانند هویج ، ذرت ، آجیل شور در مقابل چاشت نیم روزی پوسیدگی زا آبنبات ، کیک ، شیرینی ، کلوچه ، غلات شیرین شده ، کشمش ، برگه میوه های خشک ، شیرعسل ، آدامسهای شکردار ،بیسکوییت شیرین هستند.

علائم پوسیدگی دندان

تغییر رنگ مینای دندان به قهوهای یا سیاه
بوی بد دهان

حساس بودن یا درد گرفتن دندان هنگام خوردن غذاهای سرد، ترش یا شیرین که بسته به شدت پوسیدگی متفاوت است

حساس بودن یا درد گرفتن دندان هنگام فشار دندانها روی هم یا هنگام غذ اخوردن سوراخ شدن دندان

پوسیدگی بین دندانی میتواند باعث گیر کردن مواد غذایی بین دندانها و یا پاره شدن نخ دندان هنگام استفاده بشود

بوی بد دهان(هالیتوزیس) می تواند منشا دهانی یا غیر دهانی داشته باشد

سیگار : سیگار کشیدن دهان را خشک و تنفس را بدبو میکند و در درازمدت انواع بیماریهای دهان و دندان را ایجاد خواهد کرد.

علل غیر دهانی بوی بد دهان

روشهای پیشگیری ازپوسیدگیهای دندانی

مصرف عمومی

اضافه کردن فلوراید به آب آشامیدنی

نوشیدن آب فلورایدار

قرص نمک فلورایدار

شیر

قرصهای فلورایدار

قطره های فلورایدار

محلول فلوراید

مصرف موضعی

استفاده ازخمیردندان فلوراید دار

قرصهای مکیدنی فلورایددار

قرصهای جویدنی فلورایددار

دهان شوییه فلوراید دار

وارنیش فلوراید

فیشور سیلانت باگلاس اینومر

مسواک کردن مرتب دندانها درشبانه روز